Cái tựa đề “Lào PDR.com Ði Ra Từ Lãng Quên” mà tác giả Ngô Thế Vinh dùng cho phần thứ hai của tác phẩm “Mekong Dòng Sông Nghẽn Mạch” gợi cho cá nhân tôi nhiều kỷ niệm về thời trai trẻ của mình. Lý do là trong khoảng từ đầu 1965 cho tới cuối 1969, tôi qua lại Vạn Tượng và Pakse rất nhiều lần trong vai trò của một phóng viên cho Hệ Thống Truyền Thanh Quốc Gia tường trình về công tác kiều bào vận của Sứ Quán Việt Nam Cộng Hòa tại Vương Quốc Lào.

Vào thời điểm đó, các nhà báo Tây phương khi đến xứ Lào thường dùng từ ngữ “Ðất Nước Yên Ngủ” dù rằng tại Lào cuộc xung đột Quốc-Cộng vẫn diễn ra hàng ngày, nhất là ở Cánh Ðồng Chum, đôi khi ngay ở những vùng gần Vạn Tượng. Ở cuối thế kỷ 20, các nhà báo và những nhà ngoại giao Tây phương gọi Lào là “Xứ Sở Bị Lãng Quên”, nhưng theo lời Ngô Thế Vinh thì ngày nay “...Lào được biết tới không chỉ qua Du Lịch Sinh Thái-Ecotour với hơn 600,000 du khách/năm mà còn được chú ý nhiều hơn nữa do tin tức từ bên ngoài về những biến động chánh trị đang diễn ra ở Lào”.

Nhưng đề tài vừa kể không phải là chủ đích mà nhà văn Ngô Thế Vinh muốn để vào tác phẩm. Chuyến đi của ông tới với Con Sông Mẹ (Mae Nam Khong, tiếng Lào chỉ khúc sông Mekong chảy qua lãnh thổ Lào) để kiểm chứng về ảnh hưởng của việc Trung Quốc xây hệ thống đập thủy điện bậc thềm đối với một trong những quốc gia sống dưới nguồn. Một thoáng nhìn của Ngô Thế Vinh ở thời điểm cuối năm 2000 là thủ đô Vạn Tượng đã khác xa với những trang sách của Graham Green trong “Người Mỹ Trầm Lặng” (1955). Ông nhấn mạnh đến cộng đồng người Việt Nam tại Lào ở trang 77 của “Dòng Sông Nghẽn Mạch” như sau:

“Từ những thập niên 1930 để kiện toàn bộ máy thư lại, chánh quyền bảo hộ Pháp đã đưa rất nhiều gia đình công chức Việt Nam sang Lào, đông tới mức (ngoại trừ kinh đô Luang Prabang) số người Việt tại những thành phố lớn như Vạn Tượng, Savanakhet, Xieng Khouang, Pakse đã trở thành đa số. Các bang hội người Hoa là cộng đồng di dân lớn thứ hai.

Thủ đô Vạn Tượng trên đà phát triển nhưng vẫn là một thị trấn nhỏ với những ngôi biệt thự cũ của người Pháp ẩn khuất dưới tàng cây xanh ngày càng ít đi. Sở Ngân Khố cũ trên đường Fa Ngum chỉ còn bốn bức tường vàng với mái đổ nát, rất tương phản không xa đó là Tòa Nhà Trắng uy nghi của chủ tịch nhà nước Lào.

Nhưng từ cái nền phẳng xanh ấy của Vạn Tượng, bắt đầu vươn lên những tòa nhà mới cao tầng, các building, nổi bật nhất vẫn là các khách sạn 4 sao hàng trăm buồng, nhìn xuống những đường phố tấp nập xe cộ, xe gắn máy Honda, xe Tuk Tuk ba bánh, xe hơi nhỏ và cả những taxi của công ty Lavi, một liên doanh Lào-Việt. Vội vã đổi mới, Vạn Tượng từ một thị trần im ngủ đã như một nàng công chúa choàng thức dậy để đón những hoàng tử đang đổ tới từ Thái Lan. Tấp nập nhất vẫn là khu trung tâm quảng trường Nam Phou (với vòi nước phun chỉ có vào ban đêm với đủ thành phần du khách thuộc nhiều quốc gia, nhưng đông nhất vẫn là Tây ba lô)”.

ISBN 978-0-9793097-0-0
VĂN NGHỆ MỚI
P.O. Box 3123
Seal Beach, CA 90740
vannghemoi@gmail.com

một ngôi chùa tại tp. Vạn Tượng - Lào
(source: http://www.pictureninja.com/)

xe Tuk-Tuk ở Thái và Lào
source: http://www.flickr.com/