Theo như lời tường thuật của tác giả, con đập dường như có một ma lực đối với những người muốn tìm kiếm những chứng cớ về một nguy cơ cho những quốc gia ở dưới nguồn sông Mekong. Ông cảm thấy điểm quan trọng nhất cho chuyến đi này là tới được dòng sông, chụp hình nó. Ông mô tả giây phút căng thẳng và hấp dẫn ấy trên trang 46 của bút ký “Dòng sông nghẽn mạch”:

“Xe chạy dọc thero bờ sông bên hữu ngạn, khoảng 4-5 giờ chiều có lẽ là giờ nghĩ nên khá vắng, cơ hội là khoảng trống ấy nên tôi đã chụp hình rất nhanh và tối đa với cả hai cuộn phim các landmark của khu đập Manwan. Bên một bờ sông cao, phía dưới là dòng sông nước chảy, tôi cố gắng tới gần nhất chân con đập. Người bạn đồng hành luôn luôn là cái thắng an toàn, không muốn dừng lâu hơn ở một nơi chắc chắn không phải là tụ điểm du lịch để mà xông xáo chụp hình nhiều như vậy”.

Việc xây cất một hệ thống đập trên thượng nguồn sông Mekong như thế hẳn là phải tạo những phúc lợi vĩ đại cho sự đổi mới đất nước Trung Quốc, ít ra thì cũng cho toàn bộ vùng phía Nam trong giai đoạn đầu. Nhưng một vấn đề được đặt ra: môi trường. Những nước dưới nguồn khi dòng Mekong bị nghẽn mạnh là những quốc gia lãnh đủ nhất.

Ngô Thế Vinh đã tìm ra đủ lý lẽ và thực tế để chứng minh điều vừa kể. Ông viếng cổ thành Ðại Lý và sau đó đến hồ Nhĩ Hải, một hồ thiên nhiên rộng lớn có một phụ lưu đổ vào sông Mekong. Cũng ở hồ Nhĩ Hải tác giả đã quan sát cảnh ngư dân đánh cá bằng loại chim cốc, một nghề cổ truyền của dân tộc Bạch. Ở trang 57, độc giả được tác giả mời trở lại cảnh trời nước của 5 thập niên trước đây trên hồ Nhị Hải:

“Gần bờ, nước hồ ô nhiễm sánh đặc lại với rong rêu, cũng không ngạc nhiên khi thấy những rãnh nước thải từ thành phố chảy qua các ruộng lúa rồi đổ thẳng xuống hồ. Phải thật xa bờ, nước mới trở lại trong xanh. Như những người bạn thiết, bầy chim cốc và ngư ông hoạt động nhịp nhàng.

Cảnh tượng thật kỳ lạ. Chỉ bằng khẩu lệnh với những âm thanh sắc ngắn là cả bầy chim từng đợt, từng đợt vỗ cánh rồi lặn sâu dưới nước. Phải một lúc sau mới thấy từng con trồi lên. Con chim nào với chiếc cổ phồng to phái trên nút lạt thắt là dấu hiệu bắt được cá lớn, ngư ông chỉ cần tới gỡ mỏ từng con và thu hoạch... Sau hai điếu thuốc tỏ tình thân thiện, lão ngư ông cao hứng bảo sẽ hát cho chúng tôi nghe một bài tình ca có tự lâu đời của sắc dân Bạch.

Theo lời Wu thì bài hát kể lại mối tình thơ mộng và say đắm của đôi trai gái sắc tộc Bạch, cùng chèo thuyền trên hồ Nhĩ Hải cảnh sắc hữu tình, dưới bầu trời xanh, bên dãy núi cao, trên biển nước mênh mông, mỗi nốt nhạc lời ca là tiếng lòng thổn thức của họ. Ở tuổi 60, da sạm nắng và gầy khắc khổ, nhưng người đàn ông đã hát với tất cả vẻ đam mê như đang sống lại với mối tình đầu của tuổi thanh xuân ngày nào. Bầy chim cốc vẫn bơi sát theo thuyền... Tôi hỏi về mức thu hoạch cá bằng chim cốc. Ông nói đã sống với nghề săn cá bằng chim cốc từ 40 năm nay, chỉ cách đây hơn 10 tháng thôi, vẫn có được những mẻ cá lớn nhưng về sau này thì không, lượng cá không hiểu tại sao lại ít hẳn đi...”

ISBN 978-0-9793097-0-0
VĂN NGHỆ MỚI
P.O. Box 3123
Seal Beach, CA 90740
vannghemoi@gmail.com

Cổ thành Đại Lý (source: wikipedia)